|
نگاهی به کارنامهی سازمان فضایی ایران در دولت نهم
وقتی حدود 4 سال پیش سازمان فضایی ایران تأسیس گردید قرار بود چتری بر فراز تمام نهادها و سازمانهایی که کارشان به نوعی مرتبط با فضا و ماهواره است کشیده شود و مسؤولیت امور فضایی کشور به این سازمان محول گردد.
هماکنون چهار سال از تأسیس سازمان فضایی ایران که با این ایدهی محوری شکل گرفت میگذرد. در ماههای آغازین شکلگیری این سازمان، بحث تدوین استراتژیها و برنامههای سازمان مطرح شد و گروههایی در درون سازمان و مشاورانی در خارج به این مسأله پرداختند. با سر کار آمدن دولت نهم در سال 1384 و شکلگیری گروههای مشاور جوان در سازمانهای دولتی، سازمان فضایی نیز از داشتن گروه مشاوران جوان بیبهره نماند و طی نشستی که حدود یک سال بعد از تشکیل این گروه در آبان 85 در دانشگاه شریف برقرار شد، این گروه رصد صنعت فضایی در دنیا و کمک به برنامهریزیهای درازمدت در سازمان فضایی را از محورهای فعالیت خود برشمرد.
حدود یک سال بعد، یعنی در زمستان 86، سازمان فضایی ایران به همراه دفتر همکاریهای فنّـاوری ریاست جمهوری و یک شرکت خصوصی سلسله نشستهایی را در ارتباط با سیاستهای سازمان فضایی برنامهریزی کردند که نخستین آنها در دانشگاه امیرکبیر برگزار شد. در این نشست که علاوه بر ریاست سازمان فضایی نمایندگانی از پژوهشگاه هوافضا (وزارت علوم)، وزارت دفاع، دانشگاه شریف، دانشگاه امیرکبیر و شرکتهای خصوصی حضور داشتند، مباحثاتی در ارتباط با استراتژی فضایی ایران صورت گرفت. البته طالبزاده، ریاست وقت سازمان فضایی، در ابتدای این نشست، مهمترین دغدغهها و سؤالات مطرح برای تدوین استراتژی فضایی را برشمرد و همگان را به هماندیشی و مشارکت در تدوین استراتژی فضایی دعوت نمود.
کمتر از شش ماه بعد، یعنی در بهار 1387، مهندس طالبزاده از سازمان فضایی به شورای عالی فضا رفت و تقیپور از صاایران به مدیریت این سازمان منصوب شد. روی کار آمدن تقیپور شائبهی اختلاف در مورد جایگاه قانونی سازمان فضایی را تقویت کرد. چرا که از همان ماههای نخست تشکیل سازمان فضایی زمزمههایی مبنی بر اختلاف وزارت دفاع و وزارت ارتباطات بر سر این سازمان شنیده میشد. به هر روی پس از انتصاب مهندس تقیپور تغییرات قابل توجهی در طیف مدیران سازمان فضایی صورت گرفت و چنین به نظر میآمد که روندهای جدیدی در این سازمان در حال پیگیری است.
در اردیبهشت 1388، حدود یک سال پس از تغییر مدیریت سازمان، مهندس تقیپور در همایش "توانمندیهای بخش خصوصی در صنعت هوایی و فضایی" حضور یافت و سخنانی را ایراد کرد.
مهندس تقیپور در این همایش با تأكید بر اهمیت استراتژی فضایی اضافه كردند: "استراتژی فضایی باید روشن سازد که شرکتهای خصوصی چه جایگاهی در این صنعت دارند و نوع ارتباط آنها با بخش دولتی چگونه باید باشد و ... "
این سخنان این شائبه را تقویت میكند که سازمان فضایی ایران در آستانهی پنجمین سال فعالیت خود همچنان استراتژی مدونی برای فعالیتهای آتی ندارد و چنانچه در کلام رئیس این سازمان هویداست، استراتژی سازمان باید تدوین گردد تا تکلیف برخی مسائل روشن گردد.
ناگفته پیداست که فقدان استراتژی در یک سازمان منجر به چه مسائلی خواهد شد و چقدر حرکتهی زیگزاگی و ضد و نقیض و خود مستهلککننده را پدید خواهد آورد. در نبود استراتژی، انگیزهی کارکنان سازمانها و اعتماد به نفس آنان کاهش مییابد و بهرهوری به معنای عام کلمه در سازمان کاهش خواهد یافت.
حال سؤال اینجاست که:
-
اگر سازمان فضایی استراتژی مشخصی برای فعالیتهای خود دارد، چرا بر اساس آن به سؤالاتی از قبیل جایگاه بخش خصوصی در تعامل با سازمان و اهداف کلان سازمان پاسخ نمیدهد؟
-
و اگر سازمان فضایی ایران فاقد استراتژی و برنامه است، این بودجههای کلان برای چه به سازمان میروند (بودجه سازمان فضایی در سال 1387 برابر با 3960 میلیارد تومان بود)؟
-
و سؤال دیگر اینکه چه کسی مسؤول تدوین استراتژی فضایی ایران است؟
با این امید كه سازمان فضایی ایران در دولت دهم به موفقیتهای بیشتری نائل گردد و بتواند مناسبات خود را با سایر سازمانها و نهادهای فعال در صنعت فضایی به طور شفافتری تعریف نماید.
| 
